Halimuyak at Tunog: Ang tahimik na pagpapakita ng himig sa halimuyak

Sa mundo ng pandama ng tao, madalas na tila magkaibang landas ang amoy at ang tunog

— ang isa ay abstrakto at mailap, ang isa naman ay matalas at tuwiran. Ngunit may mga bihira at kakaibang sandali na ang isang dumaraang amoy ay hindi lamang dumadampi sa isang alaala; gumigising ito ng isang tunog. Ibinabalik ng amoy ng lupang binasa ng ulan ang patak-patak sa bubong na yero. Ipinaaalala ng amoy ng nasusunog na kahoy ang lagitik ng apuyan sa isang tahimik na gabi ng taglamig. Ano ang sinulid na nagbubuklod sa mga pandamang ito sa pinakamalalim na patong ng damdamin? Ang sanaysay na ito ang susunod na kabanata sa aming seryeng Sensory Memory — kung saan sinisiyasat namin ang pagtatagpo ng mga pandama sa pamamagitan ng sining ng paggawa ng pabango. Matapos ang pansalat at panlasa, sisisirin naman namin ngayon ang kakaibang alingawngaw sa pagitan ng amoy at tunog: ang mga himig na nasa isip na pinupukaw ng iisang paghinga.

Kapag pinupukaw ng amoy ang tunog: isang likas na ugnayan

Nadarama natin ang mundo hindi sa magkakahiwalay na pandama, kundi sa isang simponya ng maraming-patong na karanasan. Kapag naamoy ninyo ang tinapay na bahagyang tinusta, hindi lamang ang inyong pang-amoy ang kumikilos — isa itong pagtatagpo ng alaala, tunog at damdamin: ang “klik” ng toaster, ang liwanag ng umaga na tumatagos sa persiyana, at ang mahinang ugong ng radyo sa sulok ng kusina. Isa itong pinong anyo ng synesthesia — kung saan ang isang pampukaw sa isang pandama ay humahantong sa di-sinasadyang karanasan sa iba. Sa paggawa ng pabango, maraming lumilikha ang sadyang “nagbabaon” ng mga patong ng amoy na kayang pumukaw ng mga ugnayang pandinig: madalas na nakatali ang mga nota ng ozone sa tunog ng ulan, dahil sinanay natin ang ating utak na ipares ang amoy na iyon sa mga bagyo ng ating kabataan.

Agad na ipinaaalala ng mahihinang nota ng usok ang maindayog na lagitik ng apoy.

Hindi basta-basta ang mga ugnayang ito; nakaugat ang mga ito sa “sistema ng pagsasalansan” ng utak. Pinoproseso ng hippocampus (alaala) at amygdala (damdamin) ang kapwa amoy at tunog, kaya kayang gisingin ng isang halimuyak ang isang alingawngaw na ilang taon nang natutulog.

Espasyo at karanasan: kung saan nagtatagpo ang pandinig at ang halimuyak

Upang maunawaan kung bakit kayang pumukaw ng tunog ang isang amoy, kailangan nating tingnan ang espasyong minsang tinirhan ng amoy na iyon.

Ang amoy ng ulan at ang tunog ng katahimikan

Nakaamoy na ba kayo ng petrichor at agad na “narinig” ang ulang tumatama sa bubong? Lumilikha ang singaw ng tubig, ozone at basang dagta ng puno ng isang “basang” anyo ng amoy na hindi mapaghihiwalay sa mga tiyak na tunog: hanging sumisipol sa bintana, mga patak na tumitilamsik sa mga lusak, o ang sagitsit ng bisikletang dumadausdos sa tubig. Hindi lamang ito alaala; isa itong pagsasanib ng mga damdamin — ang ginaw sa balat, ang halumigmig sa hangin, at ang tunog ng panahong bumabagal.

Usok at ang tunog ng pananabik sa nakaraan

Laging may dalang bigat ng tunog ang amoy ng usok ng kahoy — mula man sa tsiminea o sa isang malayong siga. Dala nito ang putok ng nasusunog na troso, mga pabulong na usapan sa tabi ng apoy, o ang malalim na katahimikan ng pag-upong mag-isa habang umaakyat ang usok. Sa paggawa ng pabango, kapag ginamit ang mga nota gaya ng Cade, Guaiac wood o Birch tar, pinupukaw nila ang pakiramdam ng gabi, kung saan lumalakas ang maliliit na tunog, at lumilikha sila ng isang mapagnilay at umaalingawngaw na espasyo.

Pluviophile: Isang halimuyak ng mahimig na ulan

Hango mismo sa pagtatagpong ito, binuo ang aming likhang Pluviophile na parang isang pabulong na simponya mula sa kalikasan. Ang Pambungad: ozone, luntiang dahon at bahid ng malamig na mint — ginagaya ang matalas na “kling” ng mga unang patak ng ulan na tumatama sa tigang na lupa. Ang Ubod: ibinabad na tsaa at malinaw na musk — nagpapaalala ng malambot na himig ng piyano sa isang hapong basang-basa sa ulan. Ang Pagkatapos: basang vetiver at puting musk — ang kumukupas na alingawngaw ng isang tunog na natunaw na sa hangin, at iniiwan lamang ang malalim at nananatiling ginhawa.

Ang perfumer bilang kompositor

Upang lumikha ng amoy na nagpapahiwatig ng tunog, kailangang gumawa ang perfumer na parang kompositor, pumipili ng tamang “instrumento” (mga sangkap) upang bumuo ng isang armonya: Maaaring umalingawngaw ang isang maanghang na nota gaya ng matalas na yabag sa sahig na kahoy. Maaaring pukawin ng isang presko at malamig na patong ang bugso ng hanging pumapasok sa isang silid. Maaaring umugong ang isang malalim at mausok na pailalim na himig gaya ng mga nagbabagang uling sa huling bahagi ng gabi. Ang hiwaga ay nasa katotohanang kahit wala roon ang tunog, “naririnig” ito nang buo ng isip. Ito ang tunay na sining ng halimuyak: isang wikang walang salita na nakaaawit pa rin.

Kapag nagiging panloob na himig ang amoy

Madalas, hindi lamang pisikal na tunog ang pinupukaw ng isang halimuyak — pumupukaw ito ng isang himig ng damdamin. Maaaring magbalik ang isang mahinang bakas ng pabango ng isang buntong-hininga, isang bulong, o ang malalim na katahimikan ng isang alaalang walang pangalan. Ito ang sandaling ang “panloob na pandinig” — ang tunog na hindi ninyo naririnig ng inyong mga tainga — ay umuugong nang kaayon ng inyong pang-amoy. Sa mga sandaling iyon, hindi na natin matukoy ang pagkakaiba ng amoy, ng tunog at ng pananabik. Nagsasanib sila sa isang buhay na buhay na sandaling hindi maabot ng karaniwang wika.

Ang di-nakikitang pagtatagpo

Hindi tungkol sa panggagaya ang ugnayan ng amoy at tunog; tungkol ito sa kung paano sila magkasamang nagpipinta ng isang alaala. Kapag pinaririnig sa inyo ng isang halimuyak ang tunog na wala roon, hinihipo ninyo ang pinakamalalim na bahagi ng sarili ninyong alaala. Sa inyong paglalakbay sa pagkilala at pagsusuot ng pabango, matuto kayong makinig sa mga bulong sa loob ng halimuyak — sapagkat kung minsan, doon nananahan ang sarili ninyong musika.

Pluviophile

Isang waltz sa ulan.

Ang mga kuwento ng eksibisyon, binasa nang malakas ni Rei, ay nasa Silid-Pakinggan →